Dinosaurus
Spreekbeurt van ruud mulder
Ik hou mijn spreekbeurt over het onderzoek
naar dino’s, en het uitsterven ervan.
Geen mens heeft ooit een dino in het echt
gezien, omdat toen de eerste mens op aarde kwam de dino’s al lang waren
uitgestorven.
Toch weten we vrij goed hoe dino’s er
vroeger uit gezien hebben. Dat komt omdat onderzoekers, genaamd paleontologen
fossielen van botten hebben gevonden. Uit deze fossielen konden ze een skelet
van een dino redelijk nabouwen.
Wat is een fossiel nou eigenlijk?
Fossielen zijn versteende resten en afdrukken
van botten en voetafdrukken. Deze fossielen ontstaan doordat als een dino sterft
deze vaak snel door modder en zand bedekt werden.
Daardoor kon er geen zuurstof meer bijkomen en
bleven de resten bewaard. Naast fossielen van botten zijn er ook versteende
resten van tanden en stukjes huid en zelfs van de laatste maaltijd van dino’s
gevonden. Aan de hand van al deze resten kunnen wij te weten komen hoe ze eruit
gezien hebben en zelfs wat ze aten.
Hoe maken ze nu een reconstructie van een
dino?
Een reconstructie is een nabootsing van een
dino. Als een paleontoloog een fossiel van een bot vindt, zorgt hij zo snel
mogelijk dat er een groep deskundigen wordt ingeschakeld. Deze groep deskundigen
gaat dan eerst kijken of het een grote of een kleine dino is en wat de beste
manier is om het fossiel uit te graven.
De bovenste laag zand op het fossiel wordt met
bulldozers verwijderd. Als ze bijna bij het fossiel zijn moeten ze het verder
doen met hamers, beitels en borstels. Je kunt je vast wel voorstellen dat dit
een langdurig karwei is.
Als alle delen van het skelet zijn
blootgelegd, wordt alles nauwkeurig opgemeten en gefotografeerd.
Daarna moeten ze de fossielen naar het
laboratorium brengen. Dit moet heel voorzichtig gebeuren De fossielen worden
omgoten met gips zodat ze tijdens het transport niet beschadigd worden.
In het laboratorium wordt het gips weer
voorzichtig verwijderd. Daarna maken ze de botten na van gips. Van deze gipsen
namaaksels proberen ze een compleet skelet te maken. Als er botten ontbreken
worden die nagemaakt van soortgelijke dino’s.
Om de gipsbotten worden een soort spieren
gemaakt. Als dit klaar is wordt er een vel overheen gespannen.
De reconstructie van de dino is nu compleet.
Er is niet veel bekend over de kleur die
dino’s in het echt hadden. Misschien waren ze wel groen met paarse stippen.
Nu ga ik vertellen over het uitsterven van de
dino’s.
De dino’s hebben ongeveer 140 miljoen jaar
op aarde geleefd, maar zo’n 65 miljoen jaar geleden zijn de dino’s
plotseling uitgestorven. Deskundigen zijn het er nog steeds niet over eens wat
de werkelijke oorzaak is van het uitsterven van de dino’s. Het enige waar men
het over eens is dat een natuurramp de voornaamste oorzaak is geweest. Een groep
deskundigen vermoedt dat het uitsterven is veroorzaakt door een meteoriet met
een doorsnede van ongeveer 9 kilometer, omdat men in Afrika een enorme krater
heeft gevonden die ongeveer 65 miljoen jaar geleden is ontstaan. Meteorieten
zijn grote of kleine brokken steen die in de ruimte zweven.
Als een meteoriet die zo groot is op de aarde
terechtkomt gaat alles wat in de buurt hiervan leeft onmiddellijk dood. Als
gevolg van zo’n rotklap stuift er een enorme lading stof op die zorgt voor een
totale zonsverduistering die een aantal jaren duurt.
Door zo’n zonsverduistering koelt het enorm
af en komt er geen licht meer bij de planten, die hierdoor sterven.
Plantenetende dino’s kunnen op deze manier geen voedsel meer krijgen en zullen
uitsterven. Hierna sterven de vleesetende dino’s van de honger ook uit.
Op dit moment wordt er druk onderzoek gedaan
naar een grote meteoriet die in het jaar 2038 de aarde zou kunnen treffen.
Als dit werkelijk gebeurt zou dit het einde
van al het leven op aarde kunnen betekenen.
Een tweede mogelijkheid voor het uitsterven
van de dino’s is dat er toen heel veel vulkaanuitbarstingen hebben
plaatsgevonden, waardoor er enorm veel rook en stof de lucht in werd geblazen.
Hierdoor zou ook weer een totale zonsverduistering hebben plaatsgevonden met
alle gevolgen die ik net al verteld heb.
De derde mogelijkheid is doordat dat aarde
ineens verwarmd werd er grote overstromingen hebben plaatsgevonden die al het
leven hebben weggespoeld.
Misschien dat ooit nog eens de werkelijke
oorzaak voor het uitsterven van de dino’s wordt gevonden.
Dit was mijn spreekbeurt over het onderzoek
naar dino’s en het uitsterven ervan.
Wat betekent de naam van een Dinosaurus ?
Er bestaan honderden verschillende kan verklaren.
a='zonder'
|
|
acro='top'
|
allo='verschillend,
anders
|
barry='zwaar'
|
|
brachio='arm'
|
brachy='kort'
|
|
cephalo='hoofd'
|
carno='vlees'
|
|
cera='gehoornd'
|
corytho='helm'
|
|
derm='huid'
|
di='twee'
|
|
dino='verschrikkelijk'
|
diplo='dubbel'
|
|
docus='balk'
|
hexo='zes'
|
|
lepto='slank'
|
lopho='kam'
|
|
mega='enorm'
|
micro,micra='klein'
|
|
nyx/nychus='klauw'
|
odon='tand'
|
|
omni='alles'
|
ophtalmos='oog'
|
|
ornitho='vogel'
|
pachy='dik'
|
|
plateo='plat'
|
pod='voet'
|
|
poly='veel'
|
pro='voor'
|
|
ptero='gevleugeld'
|
quadri='vier'
|
|
raptor='dief'
|
rhino='neus'
|
|
saurus='reptiel'
|
stego='pantser, plaat'
|
|
tops='hoofd'
|
tri='drie'
|
|
tyranno='tiran,
geweldenaar'
|
veloce='snel, snelheid'
|
Voorbeelden:
hoofd"
.
Apatosaurus
of Brontosaurus
|
|
Lengte: 21 - 27 m
|
Hoogte: 4.6 - 6 m
|
Gewicht: 25000 kg
|
Type: herbivoor (planteneter)
|
Gevonden: Verenigde staten
|
Wanneer leefde hij: 86 - 65 milj jaar geleden
|
Algemeen: De Brontosaurus noemt men ook wel eens Apatosaurus, deze kolos van een
dino is waarschijnlijk de grootste dino geweest die er ooit leefde, hij
had vier enorme poten, en een nek van ongeveer twaalf meter lang die hij
echter wel niet goed kon bewegen, de afstand tussen de grond en zijn
hoofd kon maximaal 5.4 meter bedragen. Volgens wetenschappers was dit zo
omdat hij niet door bossen kon wandelen door zijn enorm lichaam. Deze
dino was wel een van de domste die ooit geleefd hebben als men rekening
houdt met zijn lichaamsgewicht, wetenschappers denken wel dat hij een
tweede brein had. Zijn eieren waren 30 cm groot.
|
Camarasaurus
|
|
Lengte: 7.5 - 20 m
|
Hoogte: 4.6 m
|
Gewicht: 20000 kg
|
Type: herbivoor (planteneter)
|
Gevonden: Verenigde staten -
Europa
|
Wanneer leefde hij: 155 - 145 milj
jaar geleden
|
Algemeen: De Camarasaurus was ook
een zeer grote dinosaurus net als de Apatosaurus had hij enorme poten.
Zijn intelligentie was ook zeer klein, hier ook zou het mogelijk zijn dat
hij een tweede brein had. Hij at bladeren en zelfs takken die hij met zijn
sterke tanden kauwde. De camarasaurus had net als de Apatosaurus een lange
staart die hij gebruikte als verdedigingswapen tegen carnivoren hoewel hij
door zijn gestalte meestal met rust gelaten werd.
|
aar grapp
Brachiosaurus
|
|
Lengte: 23 - 30 m
|
Hoogte: 12 - 16 m
|
Gewicht: 30000 - 80000 kg
|
Type: herbivoor (planteneter)
|
Gevonden: Verenigde staten - Europa - Afrika
|
Wanneer
leefde hij: 154 - 93 milj jaar
geleden
|
Algemeen: De Brachiosaurus was ook een van de grootste dino's die ooit geleefd
hebben, in tegenstelling tot de Apatosaurus en de Camarasaurus kon hij wel
zijn nek omhoog houden zodat hij in de hoge boomtoppen bladeren kon
afrukken. Eerst dacht men dat de Brachiosaurus het meeste in meren en
ondiepe wateren verbleef om zijn lichaamsgewicht te minderen, maar nu
denkt men daar weer helemaal anders over. Ook zou de Brachiosaurus een
goed reukzin gehad hebben omdat hij zulke grote neusgaten had. Hij had ook
een zeer groot hart omdat de afstand tussen zijn (klein) brein en z'n hart
zeer groot was.
|
Diplodocus
|
|
Lengte: 27 m
|
Hoogte: 4.5 m
|
Gewicht: 10000 - 20000 kg
|
Type: herbivoor (planteneter)
|
Gevonden: Verenigde staten
|
Wanneer leefde hij: 145 - 155 milj jaar geleden
|
Algemeen: De Diplodocus was net als zijn soortgenoten ook een van de grootste ooit
op aarde geleefd heeft. Hij kon ook zijn nek niet hoger dan 5.6 meter
van de grond heffen. Zijn enorme staart (14 m) gebruikte hij als zweep,
en dan nog niet om mee te slaan maar om geluid mee te maken, men heeft
berekent dan een zweepslag van zijn staart 2000 maal luider is dan een
gewone zweepslag. De Diplodocus heeft zich enorm traag voortbewogen door
zijn enorm lichaam. Ook hij had een kleine hersenmassa.
|

Coelurosauriers
Coelurosauriers waren zeer snelle, relatief kleine dinosauriers. Ze leefden in het krijt tijdperk, waren twee-potig, waren middelmatig intelligent en leefden waarschijnlijk in groep.
Camptosaurus
|
|
Lengte: 5 - 7 m
|
Hoogte: 1 m
|
Gewicht: 1000 kg
|
Type: herbivoor (planteneter)
|
Gevonden: Verenigde staten - Europa
|
Wanneer leefde hij: 156 - 145 milj jaar geleden
|
Algemeen: De camptosauriers hebben een lange afgeplatte schedel, niet al te grote
kaken bewogen door krachtige spieren, uitsluitend tanden aan de
zijkanten en aan de voorzijde een hoornachtige schede, het dier kon zich
niet snel voortbewegen door zijn dikke achterpoten, zijn voorpoten
gebruikte hij waarschijnlijk om te grazen en om planten te eten laag aan
de grond.
|
Hypsilophodon
|
|
Lengte: 2.30 m
|
Hoogte: 2 m
|
Gewicht: 68 kg
|
Type: herbivoor (planteneter)
|
Gevonden: Europa
|
Wanneer leefde hij: 140 - 125 milj jaar geleden
|
Algemeen: De hypsilophodon was een snelle, kleine planteneter. Hij behoort tot een
groep die ook wel dinosaurusgazellen worden genoemd vanwege hun
snelheid. Hij had ook zeer goede ogen en waarschijnlijk nog een beter
gehoor zodat ze de hele kudde kunnen waarschuwen als ze aangevallen
worden. De Hypsilophodon had wangzakken waar hij het voedsel in bewaarde
om het later goed te kunnen kouwen.
|
Dryosaurus
|
|
Lengte: 3 m
|
Hoogte: 1.40 m
|
Gewicht: 77 kg
|
Type: hebrivoor (planteneter)
|
Gevonden: Verenigde Staten - Tanzania - Engeland
|
Wanneer leefde hij: 146 - 125 milj jaar geleden
|
Algemeen: De dryosaurus was net als de hypsilophodon een snelle, tweepotige
planteneter.Hij had ook wangzakken waar hij het eten later goed kon
kauwen. De dryosaurus hield korte tijd de wacht bij zijn eieren die hij
in een nest legde van een andere soort dinosaurier. Hij was middelmatig
intelligent.
|
Ornithomimus
|
|
Lengte: 4.5 - 6 m
|
Hoogte: 1.80 - 2.40 m
|
Gewicht: 77 kg
|
Type: hebrivoor (planteneter) en carnivoor (vleeseter)
|
Gevonden: Verenigde Staten - Denver
|
Wanneer leefde hij: 75 - 65 milj jaar geleden
|
Algemeen: De ornithomimus moet zeer snel geweest zijn, wetenschappers denken dat
hij tot 70 km/uur kon lopen, hij had holle benen, en een relatief groot
brein. Hij at geen grote dieren, wel insecten en kleinere dieren.
|

